Asosiy mazmunga o‘tish
MB kursi

Investitsiyalar: qayerdan boshlash va qaysi vositalarni tanlash

Tayyorligingizni tekshiring, vositalarni solishtiring va xavflarni tushunib oling. Bu ta’limiy material, investitsiya maslahati emas.

Investitsiya qilishdan oldin

Investitsiya — zinapoyaning oxirgi pog‘onasi. Avval quyidagi uch qadamni tekshiring.

  1. 1

    Qimmat qarzlar yo‘q

    Kredit va mikroqarz foizi har qanday investitsiya daromadidan yuqori bo‘lishi mumkin. Avval ularni yoping.

    Qarzdan chiqish rejasi
  2. 2

    3–6 oylik xavfsizlik yostig‘i

    3–6 oylik zaruriy xarajatlar omonatda yoki kartada turishi kerak — kutilmagan holatlar uchun.

    Maqsad qo‘yish
  3. 3

    Endi investitsiya

    Faqat 3 yil va undan ko‘proq vaqt tegmaydigan pulni investitsiya qiling va xavflarni taqsimlang.

    Vositalarni ko‘rish

Investitsiya vositalari

Har bir vositaning xavfi, pulni qanchalik tez qaytarib olish mumkinligi va tavsiya etilgan muddati.

Asoslar: xavf va daromad

  • Bank omonatlari

    Belgilangan stavka, omonatlar kafolati (limit doirasida). Xavfsizlik yostig‘i va qisqa maqsadlar uchun.

    Xavf
    Past
    Likvidlik
    O‘rta
    Muddat
    3 oy – 3 yil
    Omonatlarni solishtirish

  • Davlat obligatsiyalari

    Davlatga qarz berasiz va kupon olasiz. Broker orqali sotib olinadi; muddatgacha sotish narxi o‘zgarishi mumkin.

    Xavf
    Past
    Likvidlik
    O‘rta
    Muddat
    1 – 5 yil
    Batafsil

  • Aksiyalar (UZSE)

    Kompaniya ulushi: dividend va narx o‘sishi mumkin, lekin narx tushishi ham mumkin. Toshkent birjasida savdo hajmi kichik.

    Xavf
    Yuqori
    Likvidlik
    O‘rta
    Muddat
    5+ yil
    Batafsil

  • Oltin quymalar (Markaziy bank)

    Markaziy bank quymalari banklarda sotiladi. Inflyatsiya va so‘m kursidan himoya, lekin daromad keltirmaydi; sotib olish va sotish narxi farq qiladi.

    Xavf
    O‘rta
    Likvidlik
    O‘rta
    Muddat
    3+ yil
    Batafsil

  • Halol fintex platformalar

    Foyda va zararni bo‘lishish (muzoraba va b.). Daromad kafolatlanmaydi, omonat kafolatiga kirmaydi.

    Xavf
    Yuqori
    Likvidlik
    Past
    Muddat
    1 – 3 yil
    Batafsil

  • Ko‘chmas mulk

    Ijara daromadi va narx o‘sishi. Katta kirish summasi, sotish uchun oylar kerak, ta’mir va soliq xarajatlari bor.

    Xavf
    O‘rta
    Likvidlik
    Past
    Muddat
    5+ yil
    Batafsil

Investitsiya loyihalari va platformalar

O‘zbekistondagi halol fintex platformalar. Ular bank omonati emas — shartlarni diqqat bilan o‘qing.

Muhim: bu bank omonatlari emas

  • Omonatlarni kafolatlash fondi bu mablag‘larni qoplamaydi.
  • Ko‘rsatilgan daromad — platforma e’lon qilgan maqsad, kafolat emas. Zarar ko‘rish mumkin.
  • Pul qo‘yishdan oldin kompaniyaning litsenziyasi va hisobotlarini tekshiring.

  • IMAN Invest

    IMAN Mudaraba

    Shariat sertifikati haqida e’lon qilingan

    Kutilayotgan daromad
    24,5% yiligakutilmoqda, kafolatlanmagan
    Model
    Mudaraba
    Min. summa
    1 000 000 so‘m
    Muddat
    12 oy
    Tekshirilgan
    22.09.2026

    Xavflar

    • Daromad o‘zgarishi yoki bo‘lmasligi mumkin
    • Pulni tez qaytarib olish cheklangan bo‘lishi mumkin
    • Davlat omonat kafolati yo‘q
    Chiqish shartlari

    Platforma reglamentiga binoan taqsimlangan sof foydani saqlagan holda mablag‘ni qaytarib olish.

    Muzoraba asosidagi islomiy sarmoya. AAOIFI standartlari bo‘yicha xalqaro Shariat kengashi tomonidan to‘liq sertifikatlangan.

    Platforma saytiga o‘tish

  • Niyat

    Niyat Jamg‘arma

    Shariat sertifikati haqida e’lon qilingan

    Kutilayotgan daromad
    30% yiligakutilmoqda, kafolatlanmagan
    Model
    platforma shartlariga qarang
    Min. summa
    100 000 so‘m
    Muddat
    36 oy
    Tekshirilgan
    22.09.2026

    Xavflar

    • Daromad o‘zgarishi yoki bo‘lmasligi mumkin
    • Pulni tez qaytarib olish cheklangan bo‘lishi mumkin
    • Davlat omonat kafolati yo‘q
    Chiqish shartlari

    Mobil ilova orqali moslashuvchan muddatidan oldin yechib olish imkoniyati.

    Shaxsiy moliyaviy maqsadlar uchun jamg‘arma va sheriklik moliyalashtirish.

    Platforma saytiga o‘tish

  • Way2

    Way2 Daromad

    Kutilayotgan daromad
    23,5% yiligakutilmoqda, kafolatlanmagan
    Model
    platforma shartlariga qarang
    Min. summa
    1 000 000 so‘m
    Muddat
    12 oy
    Tekshirilgan
    22.09.2026

    Xavflar

    • Daromad o‘zgarishi yoki bo‘lmasligi mumkin
    • Pulni tez qaytarib olish cheklangan bo‘lishi mumkin
    • Davlat omonat kafolati yo‘q
    Chiqish shartlari

    Investitsiya shartnomasiga muvofiq hisoblangan daromadni qayd etgan holda muddatidan oldin qaytarish.

    O‘zbekistonning real sektori va iste’mol moliyasiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiya fintex-platformasi.

    Platforma saytiga o‘tish

Har qanday loyihani qanday tekshirish kerak

  1. 1Litsenziya: kompaniya Markaziy bank yoki Kapital bozori reestrida bormi?
  2. 2Daromad manbai: pul aynan nimaga ketadi va foyda qayerdan keladi?
  3. 3Shartnoma: zarar va muddatidan oldin chiqish nima bo‘lishini yozma o‘qing.
  4. 4Va’dalar: “kafolatlangan yuqori daromad” va do‘st taklif qilish uchun bonus — piramida belgilari.
  5. 5Summa: yo‘qotishga tayyor bo‘lmagan pulni qo‘ymang va bitta loyihaga hammasini qo‘ymang.
Batafsil qo‘llanma

Islomiy moliya va halol investitsiya

Islomiy moliyada daromad foizdan emas, real faoliyat va xavfni bo‘lishishdan keladi. Asosiy tamoyillar va shartnomalar.

Tamoyillar

Ribo (sudxo‘rlik foizi) taqiqlanishi

Pul o'z-o'zidan vaqt o'tishi bilan ko'payadigan tovar hisoblanmaydi. Pul — ayirboshlash vositasi va qiymat o'lchovidir. Foyda faqat real iqtisodiy faoliyat, mehnat yoki tadbirkorlik xatarlarini birgalikda bo'lishish natijasida hosil bo'lishi kerak.

G‘arar (ortiqcha noaniqlik) taqiqlanishi

Bitim yashirin shartlar, aldov yoki shartnoma predmeti, narxi, yetkazib berish muddati va tovar xususiyatlari bo'yicha jiddiy noaniqliklardan xoli bo'lishi shart.

Maysir (qimor va chayqovchilik) taqiqlanishi

Natijasi faqat tasodifga yoki real qiymat yaratmasdan qilingan ko'r-ko'rona chayqovchilikka asoslangan bitimlar (qimor, moliyaviy piramidalar, binar optsionlar) qat'iy man etiladi.

Moddiy aktivlar bilan ta’minlanganlik

Har bir islomiy moliyaviy operatsiya virtual qarz savdosi bo'lmasdan, balki real moddiy aktivga (ko'chmas mulk, tovar, asbob-uskuna, xomashyo) bog'langan bo'lishi shart.

Shartnoma turlari

Murobaha (Ustama bilan tovar sotish)Tovarning tannarxi va belgilangan ustama foydasi oldindan ma'lum bo'lgan holda bo'lib to'lashga sotish.

Moliya muassasasi mijoz talabi bilan yetkazib beruvchidan tovarni sotib oladi va uni mijozga oldindan kelishilgan ustama bilan bo'lib to'lashga qayta sotadi. Yakuniy to'lov summasi birinchi kundan qat'iy belgilanadi.

Misol: Tadbirkorga 100 mln so'mlik uskuna kerak. Muassasa uni sotib olib, tadbirkorga 12 oyga oyiga 10 mln so'mdan jami 120 mln so'mga bo'lib to'lashga beradi.

Muzoraba (Kapital va mehnat hamkorligi)Bir tomon sarmoya kiritadigan, ikkinchi tomon esa biznesni boshqaradigan sheriklik modeli.

Investor mablag' kiritadi, tadbirkor esa tajriba va mehnatini safarbar etadi. Sof foyda oldindan belgilangan foizda (masalan, 70/30) taqsimlanadi.

Misol: Omonatchi bankka Muzoraba modeli bo'yicha mablag' qo'yadi. Bank loyihalarni moliyalashtirib, olingan sof foydani 80/20 nisbatda omonatchi bilan bo'lishadi.

Muxoraka (Birgalikdagi korxona / sheriklik)Barcha ishtirokchilar sarmoya kiritadi va foyda hamda zararlarni birgalikda ulushlariga muvofiq bo'lishadi.

Klassik sheriklik. Foyda kelishuvga binoan, yo'qotishlar esa aynan kiritilgan sarmoya nisbatida qoplanadi.

Misol: Ikki tadbirkor klinika ochish uchun 200 mln so'mdan qo'shib, xatarlar va daromadni teng bo'lishadi.

Ijara (Lizing / Foydalanish huquqi)Aktivdan foydalanish huquqini belgilangan haq evaziga ijaraga berish (aksar hollarda muddat oxirida sotib olish sharti bilan).

Islomiy lizing. Mulkdor asosiy xarajatlarni o'z zimmasiga oladi, mijoz esa foydalanish uchun oylik to'lovlarni amalga oshiradi.

Misol: Kompaniya 3 yilga yuk avtomobilini ijaraga oladi va so'nggi to'lovdan keyin mashina uning to'liq mulkiga aylanadi.

Sukuk (Islomiy investitsiya sertifikatlari)Real moddiy aktivlar yoki loyihalardagi mulkiy ulushni tasdiqlovchi qimmatli qog'ozlar.

Oddiy obligatsiyalardan farqli o'laroq, Sukuk egalari qarz foizi emas, balki real aktivdan keladigan sof daromad ulushini oladi.

Misol: Quyosh elektr stansiyasi qurilishi uchun Sukuk chiqarilib, investorlar ishlab chiqarilgan elektr quvvati savdosidan daromad oladi.

Islomiy moliya asoslari

Murakkab foiz: pul qanday o‘sadi

Har oy muntazam qo‘shib borsangiz, daromad ham daromad keltiradi.

Taxminiy natija

230 038 689 so‘m

Siz qo‘shgan pul
120 000 000 so‘m
O‘sish (48%)
110 038 689 so‘m
Yillar bo‘yicha qo‘shilgan pul va o‘sishSiz qo‘shgan pulO‘sish

Faqat illyustratsiya. Real daromad o‘zgaradi va manfiy bo‘lishi mumkin; inflyatsiya va soliqlar hisobga olinmagan. Bu investitsiya maslahati emas.