Hamkorlik iqtisodiy modeli

Islomiy moliya: sodda va tushunarli qo'llanma

Hamkorlik iqtisodiyoti tamoyillarining diniy targ'ibotsiz va ortiqcha va'dalarsiz xolis ilmiy tushuntirilishi.

Bo'limning huquqiy va shariat maqomi:Ushbu bo'limdagi materiallar faqat ma'rifiy xarakterga ega bo'lib, malakali shariat eksperti (AAOIFI) yoki huquqshunos maslahatining o'rnini bosa olmaydi. ONPUL diniy fatvolar bermaydi va rasmiy AAOIFI sertifikatisiz mahsulotlar shariatga mosligini tasdiqlamaydi.

Murobaha (Ustama bilan tovar sotish)

مرابحة

Tovarning tannarxi va belgilangan ustama foydasi oldindan ma'lum bo'lgan holda bo'lib to'lashga sotish.

Moliya muassasasi mijoz talabi bilan yetkazib beruvchidan tovarni sotib oladi va uni mijozga oldindan kelishilgan ustama bilan bo'lib to'lashga qayta sotadi. Yakuniy to'lov summasi birinchi kundan qat'iy belgilanadi.

Пример из практики:Tadbirkorga 100 mln so'mlik uskuna kerak. Muassasa uni sotib olib, tadbirkorga 12 oyga oyiga 10 mln so'mdan jami 120 mln so'mga bo'lib to'lashga beradi.

Muzoraba (Kapital va mehnat hamkorligi)

مضاربة

Bir tomon sarmoya kiritadigan, ikkinchi tomon esa biznesni boshqaradigan sheriklik modeli.

Investor mablag' kiritadi, tadbirkor esa tajriba va mehnatini safarbar etadi. Sof foyda oldindan belgilangan foizda (masalan, 70/30) taqsimlanadi.

Пример из практики:Omonatchi bankka Muzoraba modeli bo'yicha mablag' qo'yadi. Bank loyihalarni moliyalashtirib, olingan sof foydani 80/20 nisbatda omonatchi bilan bo'lishadi.

Muxoraka (Birgalikdagi korxona / sheriklik)

Barcha ishtirokchilar sarmoya kiritadi va foyda hamda zararlarni birgalikda ulushlariga muvofiq bo'lishadi.

Klassik sheriklik. Foyda kelishuvga binoan, yo'qotishlar esa aynan kiritilgan sarmoya nisbatida qoplanadi.

Пример из практики:Ikki tadbirkor klinika ochish uchun 200 mln so'mdan qo'shib, xatarlar va daromadni teng bo'lishadi.

Ijara (Lizing / Foydalanish huquqi)

إجارة

Aktivdan foydalanish huquqini belgilangan haq evaziga ijaraga berish (aksar hollarda muddat oxirida sotib olish sharti bilan).

Islomiy lizing. Mulkdor asosiy xarajatlarni o'z zimmasiga oladi, mijoz esa foydalanish uchun oylik to'lovlarni amalga oshiradi.

Пример из практики:Kompaniya 3 yilga yuk avtomobilini ijaraga oladi va so'nggi to'lovdan keyin mashina uning to'liq mulkiga aylanadi.

Sukuk (Islomiy investitsiya sertifikatlari)

صكوك

Real moddiy aktivlar yoki loyihalardagi mulkiy ulushni tasdiqlovchi qimmatli qog'ozlar.

Oddiy obligatsiyalardan farqli o'laroq, Sukuk egalari qarz foizi emas, balki real aktivdan keladigan sof daromad ulushini oladi.

Пример из практики:Quyosh elektr stansiyasi qurilishi uchun Sukuk chiqarilib, investorlar ishlab chiqarilgan elektr quvvati savdosidan daromad oladi.